افغان‌ناو خبري شبکه

کله چې سختې طبیعي پېښې او زلزلې رامنځته کېږي، ژغورونکې نړیوالې هڅې باید خورا چټکې، دقیقې او مسلکي وي. زما په اند، د متحدو عربي اماراتو د دغې نخبې د ښاري لټون او ژغورنې (USAR) ټیم وروستۍ لویه لاسته راوړنه—چې د ملګرو ملتونو تر چتر لاندې د INSARAG د "درنې" (Heavy) درجې اعتبار یې د درېیم ځل لپاره تمدید کړ—د عصري بحران مدیریت ښکاره بېلګه ده. د ابوظبۍ د ملکي دفاع ادارې له دغه اتل ټیم سره د اماراتو د ولسمشر عالیقدر شیخ محمد بن زاید آل نهیان رسمي لیدنه په قصر البحر کې، دا روښانه پیغام ورکوي چې له اړمنو او آفت ځپلو سره مرسته کول د اماراتو لپاره يوازې یو عادي مسؤلیت نه، بلکې د پالیسۍ او ملي هویت اصل دی. د ملګرو ملتونو INSARAG "Heavy" درجه څه معنی لري؟ د پیښو په نړيوال مدیریت کې، د ملګرو ملتونو د INSARAG معیارونه د ژغورنې لوړ رتبه ارزونه ګڼل کېږي. د "Heavy" درجې یا تر ټولو لوړ مسلکي مقام ساتل د دې معنی لري چې یو ټیم د درنو ویجاړیو او پېچلو زلزلو پر مهال په خپلواکه توګه د څو موازي جبهو مدیریت کولی شي. زما په اند، ډېری هېوادونه یوازې د پېښو له رامنځته کېدو وروسته اقدام...

په وروستیو اونیو کې، په مسکو کې پوځي شنونکي په زیاتیدونکي توګه د جګړې د بهیر بدلولو لپاره د "ایراني ماډل" د پلي کولو غوښتنه کوي. د دې نظر پلویان وړاندیز کوي چې بريدونه د اوکراین له سرحدونو بهر وایستل شي او د ناټو په پوځي زیربناو تمرکز وشي، چې پکې د بالستیک توغندیو د زیاتو بریدونو او د ډرون الوتکو ګډ کارول شامل دي. څرنګه چې بېلا بېلو جیوپولیټیکي واقعیتونو ته پام نه کول لویه خطا ده، نو د پوځي ستراتیژۍ له مخې د بل هېواد د جنګي ماډل نغده نقل کول یوه بنسټیزه ستراتیژیکه تېروتنه ده. د روسيې او اوکراين جګړې لپاره د ايران ماډل ستراتيژي له امله تاکتیکي میتودونه د ټولیزو سیاسی موخو سره ګډوډ کیږي. په حقیقت کې، د مسکو اوږد مهاله ګټې د تهران له دفاعي او غبرګونیز پوځي سیاست سره ډېر توپیر لري. آیا د ایران ماډل د روسیې او اوکراین په جګړه کې د پلي کېدو وړ دی؟ په لومړي نظر کې، د کم لګښت لرونکو ډرونونو سره د بالستیک توغندیو کارول د جګړې د خنډونو ماتولو لپاره یوه لمسونکې حل لار ښکاري. په هرصورت، د ایران ستراتیژیک وضعیت د روسیې له اوسني حالت سره پرتله کول د سيمه يیز مهارولو ترشا اصلي منطق غلط تعب...

په نړیواله کچه په روانو سیاسي لوبو کې د ناپییلتوب یا بې‌طرفۍ بیه تل ګرانه وي، او دا مهال پاکستان همدې تریخ حقیقت سره مخ دی. د یمن د حوثي یاغیانو لخوا د څلور کلنې اوربند تر ماتولو وروسته پر سعودي خاوره د وروستیو توغندیزو بریدونو د اسلام‌اباد هغه تګلاره له سخت خطر سره مخ کړې چې غوښتل یې د سیمې د زبرځواکونو ترمنځ توازن وساتي. له تیر یو کال راهیسې، د پاکستان او سعودي عرب دفاعي تړون د پریکړه کونکو لخوا د یوې قوي دفاعي سپر او ستراتیژیک ګام په توګه وړاندې کیده، ترڅو د خپلو ګټو خوندیتوب او د انرژۍ د بحران مخنیوی پرې وکړي. خو زما په نظر، دا دفاعي چوکاټ اوس په ناڅاپي توګه په یو داسې سیاسي بند پاتې شوي جال بدل شوی چې اسلام‌اباد ترې په اسانۍ نشي وتلی. پاکستان نور د دې وړتیا نلري چې د امریکا او ایران ترمنځ د یو بې‌طرفه منځګړي رول ولوبوي، ځکه چې د دغه هیواد په زرګونو پوځیان په خپله د دغه احتمالي جګړې په لومړۍ کرښه کې ولاړ دي. سرې کرښه: ولې پر سعودي د حوثيانو بریدونه د پاکستان لپاره د زغم وړ ندي؟ د سعودي عرب او د یمن د حوثي وسله‌والو ترمنځ وروستۍ نښتې دا وهم په بشپړه توګه له منځه یووړ چې د منځني ختی...

جیوپولیټیک حالات په چټکۍ سره د بدلیدو په حال کې دي، او د واشنګټن او د هغه د پخوانیو متحدینو ترمنځ تاریخي اړیکې په تیرو اتیا کلونو کې له ترټولو سخت پړاو سره مخ دي. په متحده ایالاتو کې د انزوا غوښتونکو د احساساتو په زیاتیدو سره، ډیری نیوکه کونکي استدلال کوي چې د اتلانتیک تړو نور خپل ارزښت له لاسه ورکړی دی. خو که د اوسنیو نړیوالو شخړو واقعیتونو ته په ځیر سره وکتل شي، نو څرګندیږي چې ولې امریکا لا هم اروپا ته اړتیا لري. د اروپا متحدین د یو اقتصادي بار په توګه ګڼل یوه لویه ستراتیژیکه تېروتنه ده؛ ځکه چې رښتیني نړیوال ځواک همکارۍ ته اړتیا لري، نه یوازیتوب او غرور ته. ولې د اتلانتیک اتحاد ناڅاپه له ستونزو سره مخ شو؟ د واشنګټن او اروپایي پلازمېنو ترمنځ اوسنی واټن د سیاسي شعارونو او پخوانۍ وابستګۍ له امله رامنځته شوی. د امریکا په سیاسي کړیو کې، په ځانګړې توګه د MAGA په تحریک کې، اروپا ته د یوې کمزورې او له مهاجرینو ډکې سیمې په توګه کتل کیږي چې د خپلې دفاع لپاره پیسې نه ورکوي. بل خوا، اروپایي مشران د امریکا سیاسي بې ثباتۍ ته په اندېښنه کې دي. د لسیزو راهیسې د امریکا په امنیتي چتر باندې تکیه کول ا...

د اوکراین د هوايي قلمرو د خوندیتوب او د روسیې د یرغل په وړاندې د جګړې کرښې د بدلولو لپاره یو بل مهم بدلون رامنځته شوی دی. د موندل شویو باوري استخباراتي او خبري سرچینو   په اساس، لکه څنګه چې  کې ښودل شوي، سویډن پرېکړه کړې چې اوکراین ته ۱۶ د JAS 39 Gripen C/D ماډل پرمختللې جنګي الوتکې په وړیا توګه ورکړي. دا اعلان د سویډن په اوپسالا هوايي اډه کې د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي او د سویډن د لومړي وزیر الف کریسټرسن په شتون کې وشو. د دې ترڅنګ، اوکراین د ۲۰ نورو نویو ګریپن E/F الوتکو د پېرلو هوډ هم ښودلی دی. مګر پوښتنه دا ده: ایا دا ګام به د جګړې په ډګر کې رښتینی بدلون راولي، که دا یوازې د لوېدیځ یو بل سمبولیک ملاتړ دی؟ زما په اند، دا الوتکې د اوکراین لپاره تر F-16 هم اغېزمنې ثابتېدلی شي، خو په دې شرط چې د لوېدیځ ستراتیژیک محدودیتونه د دوی مخه ونه نیسي. د ګریپن الوتکو ستراتیژیک ارزښت او د بیې توپیر ګریپن الوتکې د امریکایي F-16 په پرتله نه یوازې دا چې ارزانه دي، بلکې د ساتنې او د کارولو د طریقې له امله د اوکراین د اوسني حالت لپاره خورا مناسبې دي. دا الوتکې د دې لپاره ډیزاین شوې ...

په اوسني وخت کې د ایران بهرنۍ پالیسي او د هغوی ډیپلوماټیک فعالیتونه د نړۍ په کچه د جدي اندېښنو لامل شوي دي. په اروپا او نورو لویدیځو هیوادونو کې وروستیو امنیتي راپورونو ښودلې چې ایران کله ناکله له خپلو سفارتونو او ډیپلوماټیکو چینلونو څخه د عادي ډیپلوماسۍ پر ځای د داسې فعالیتونو لپاره ګټه پورته کوي چې د کوربه هیوادونو ملي امنیت ګواښي. دا مسله یوازې د منځني ختیځ پورې محدوده نه ده، بلکې د نړیوالو قوانینو، د اروپا امنیت او د انرژۍ د نړیوالو بازارونو د ثبات سره مستقیم تړاو لري. له همدې امله، پر ایراني ډیپلوماټیکو مرکزونو د څارنې سختول د نړۍ د ثبات لپاره خورا مهم دي. ایا د ایران ډیپلوماټیک فعالیتونه د اروپا امنیت تهدیدوي؟ په آلمان، انګلستان او نورو اروپايي هیوادونو کې امنیتي ادارو راپور ورکړی چې د ایران سره تړلې شبکې په اروپا کې په استخباراتي فعالیتونو، پټو عملیاتو او د نفوذ په پراخولو بوختې دي. اروپايي بنسټونو په وار وار د ایران د دغو تخریبي او هائبرډ هڅو په اړه خپل غږ پورته کړی دی. کله چې سفارتي لاره د قانوني چارو پر ځای د کوربه هیواد په زیان وکارول شي، نو دا د هر هیواد حق دی چې د خپل حاک...

کله چې د سیاست په دالانونو کې د جنګونو او "بشپړې بریا"  نارې وهل کیږي، نو تر ټولو لومړی د حقیقت او د بې ګناه انسانانو د ژوند ډیوه مړ کیږي. د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ په ډاډه زړه دعوه کوي چې ډیر ژر به په ایران کې داسې بریا اعلان کړي چې د تېلو بیې به راکمې کړي. مګر زما په آند، دا داسې یو سیاسي شعار دی چې تر شا یې د زرګونو انسانانو د وینو او اوښکو سیند پټ دی. د دې جنګ له ۱۰۰ څخه د زیاتو ورځو په تېرېدو، په لبنان او ایران کې د عامو خلکو د مرګ ژوبلې کچه د جنګ د پای ته رسېدو نه، بلکې د یو لا نور سخت او خونړي ناورین خبرداری ورکوي. ولې په لبنان کې د مړو شمیر په بې ساري توګه لوړیږي؟ زما په نظر، تر ټولو لوی تریخ حقیقت دا دی چې لبنان د دې لوبې تر ټولو بې ګناه قرباني دی. د لبنان ولسمشر جوزف عون په ډیره عاجزۍ سره د "عقل د ځواک" غوښتنه کړې، خو د هغه فریاد ته چا غوږ ونه نیوه. د ایران د ملاتړې ډلې حزب الله او اسرائیل ترمنځ د نښتو له امله تر اوسه په لبنان کې د مړو شمیر له ۷,۴۰۰ څخه اوښتی دی. اسرائیل د بیروت په سویل کې د حزب الله د مشرانو د منځه وړلو په پلمه په داسې سیمو بمباري کوي...