افغان‌ناو خبري شبکه

کله چې موږ د شاه چارلس او ډونلډ ټرمپ د وروستۍ لیدنې په اړه خبرې کوو، نو دا یوازې یو دودیز ملاقات نه و. زما په نظر، دا د برتانیا له خوا یو "ډیپلوماټیک قمار" و. په داسې حال کې چې د دواړو هېوادونو په سیاسي اړیکو کې د ایران د جګړې او نورو نړیوالو مسایلو پر سر سخت اختلافات موجود دي، شاه چارلس د یو داسې منځګړي په توګه راڅرګند شو چې غوښتل یې د سیاست له تودوخې پورته د دواړو ملتونو د ګډ تاریخ او کلتور پر بنسټ اړیکې بېرته عادي کړي. د سیاست په میدان کې د شاهي قدرت رول برتانوي پاچا که څه هم په حکومت کې مستقیم واک نه لري، خو د هغې "نرمه قوه"  بې مثاله ده. زما تحلیل دا دی چې دا سفر د یو "سیاسي بریک" په څیر و. کله چې ټرمپ او د برتانیا صدراعظم کیر سټارمر په خپلو کې په لفظي شخړو بوخت وو، شاه چارلس واشنګټن ته لاړ ترڅو امریکا ته ورپه یاد کړي چې د دوی ملګرتیا له اشخاصو پورته د بنسټونو په کچه ده. دا د برتانیا د بهرنۍ پالیسۍ یو ډیر هوښیارانه حرکت و. په کانگریس کې د پاچا خطاب: یو پټ پیغام؟ د امریکا په کانګرس کې د شاه چارلس وینا ډیره مانا لرونکې وه. هغه په خپلو خبرو کې د "...

د ایران وروستۍ جګړې د اروپا د اکمالاتی ځنځیر هغه کمزورۍ په ډاګه کړې چې تر دې وړاندې یې په اړه یوازې اټکلونه کېدل. کله چې د خامو تېلو بیه له ۱۰۰ ډالرو واوښته، نو دا روښانه شوه چې د اروپا لپاره د منځني ختیځ د انرژۍ نوې تګلاره یوازې یو دیپلوماتیک بیان نه، بلکه د بقا لپاره یو بېړنی ګام دی. زما په اند، د هرمز تنګي په څېر پر نا آرومه لارو باندې بشپړ تکیه کولئوس د اروپا د اقتصاد لپاره د ځان وژنې په مانا دي. د ایران جګړې پر اروپايي امنیت کومې اغېزې وکړې؟ یوازې په ۴۳ ورځو کې د اروپا د انرژۍ په لګښتونو کې ۲۵ میلیارده یورو زیاتوالی د دې ثبوت دی چې د هرمز په تنګي کې کوچنۍ خنډ هم د اروپا صنعت فلج کولای شي. حقیقت دا دی چې که اروپا غواړي له دې بحران څخه ووزي، نو باید د انرژۍ لارې له هغو سیمو جلا کړي چې تل د جګړو مرکز وي. دا یوازې اقتصادي بحث نه دی، بلکې د یوې وچې د ثبات پوښتنه ده. ایا د هند-منځني ختیځ-اروپا دهلېز د هرمز بدیل کېدای شي؟ د اروپايي کمیسیون د مشرې ارسلا وان ډیر لیین لخوا د لویو سوداګریزو لارو پر اهمیت ټینګار یو زړور خو ناوخته پرېکړه ده. که څه هم د هند-منځني ختیځ-اروپا دهلېز (IMEC) د بدیل...

د جرمني د لومړي وزیر (چانسلر) فریدریش میرز وروستۍ څرګندونې چې ویلي یې دي امریکا د ایران د رژیم لخوا "شرمول شوې"، یوازې یوه ډیپلوماټیکه نیوکه نه ده؛ بلکې دا د واشنګټن د ستراتیژۍ په وړاندې د اروپا د صبر د پای ته رسېدو یو څرګند پیغام دی. د برلین لپاره، په اسلام‌اباد کې د مذاکراتو ناکامي یوازې دامریکا ماته نه ده، بلکې دا د ټولې نړۍ د انرژۍ بازار او اقتصاد ته یو لوی ګواښ دی. سپړنه: د ایران ډیپلوماټیک سفرونه، او د امریکا توند دریځ د نړیوالو اړیکو شنونکی صبغت‌الله غزنوي وايي، امریکا او ایران داسې ښکاروي چې په سیمه کې هر یو یې ځانته خواخوږي لري او روسیې ته د عباس عراقچي سفر تر نورو سفرونو ډېر ارزښت لري. د خپرونې لېنک: https://t.co/p3Ht7nLi2g … pic.twitter.com/YyNbXUDur6 — افغانستان انټرنشنل - پښتو (@afintlpashto) April 26, 2026 ولې میرز باور لري چې امریکا د ایران په وړاندې ماته خوړلې؟ میرز په ډېر جرئت سره وویل چې ایران د "نه مذاکرې" په هنر کې ډېر مهارت لري. د هغه په نظر، دا چې امریکایي مرکچیان اسلام‌اباد ته ځي او بېرته تش لاس راګرځي، دا د ایران د انقلابي ګارډ (IRGC) لخوا ...

  د روانې اپریل میاشتې د چهارشنبې ورځ د نړۍ لپاره د یوې لويې ازموینې ورځ ده. لکه څنګه چې د امریکا او ایران ترمنځ د اوربند وخت پای ته رسیږي، د اسلام‌اباد په کوڅو کې د امن مذاکراتو پوسټرونه د یوې داسې ډیپلوماسۍ استازیتوب کوي چې د ناکامۍ په درشل کې ولاړه ده. زما په نظر، دا مذاکرات یوازې د دوو هیوادونو ترمنځ ناسته نه ده، بلکې د سیمې د ثبات لپاره وروستۍ هڅه ده. که دا هڅه ناکامه شي، نو د جګړې اور به یوازې تر ایران محدود پاتې نه شي. د اسلام‌اباد مذاکرات او د پاکستان ستونزمن رول پاکستان دا مهال د نړۍ یو له مهمو ډیپلوماټیکو مرکزونو څخه دی. د جې ډي وینس (JD Vance) په مشرۍ د امریکايي پلاوي سفر او له بلې خوا د ایران د پارلمان د رئیس قالیباف احتمالي ګډون دا ښيي چې اسلام‌اباد د اعتماد یو نادر پله ګرځېدلی. خو د ډونالډ ټرمپ وروستي بیانونه چې وايي بمباري ته تیار دی، دا مذاکرات د ټوپک تر سیوري لاندې راوستي دي. کله چې یو لوری د خبرو په میز ناست وي او بل لوری د حملې ګواښ کوي، نو د داسې خبرو نتیجه اکثره وخت د سولې پر ځای د جګړې پیل وي. د هرمز تنګي کلابندي او د انرژۍ بحران د هرمز په تنګي کې د امریکايي...

  د فبروري د ۲۸مې له بریدونو وروسته، د ایران په سیاسي فضا کې تر ټولو لویه پوښتنه دا ده چې په دغه هېواد کې واقعاً څوک پرېکړې کوي؟ که څه هم په رسمي ډول مجتبی خامنه يي د خپل لار ځای ناستی اعلان شوی، خو د هغه نږدې دوه میاشتنی غیبت دا شکونه راپیدا کړي چې د ایران د نظام "مرکزي ستنه" لړزېدلې ده. زما په نظر، ایران اوس د یو داسې نظام په لور روان دی چې سر یې په نښه شوی خو بدن یې لا هم په ناڅاپي ډول حرکت کوي. د مجتبی خامنه يي غیبت: ایا د ایران نظام بې سرپرسته شوی؟ په یو داسې نظام کې چې د "ولایت فقیه" پر بنسټ ولاړ وي، د مشر شتون یوازې اداري نه بلکې سمبولیک ارزښت هم لري. کله چې مجتبی خامنه يي له واک ته رسېدو وروسته په عام محضر کې نه ښکاري، دا په حقیقت کې د قدرت یوه خلا رامنځته کوي. زما باور دا دی چې د هغه ټپونه (چې ویل کیږي د خبرو کولو توان یې اخیستی) یوازې یو طبیعي مشکل نه دی، بلکې دا د ایران د بهرني سیاست او جګړې د مدیریت لپاره یوه لویه ضربه ده. یو بې غږه مشر نشي کولای د سپاه پاسداران د جنرالانو او ډیپلوماټانو ترمنځ توازن وساتي. [دلته د ایران د رهبرۍ د جوړښت په اړه یو داخلي ل...

نن د نړۍ سیاست هغه وخت ولړزېد کله چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له فاکس نیوز سره په مرکه کې دعوه وکړه چې له ایران سره به نن په اسلام آباد کې تړون لاسلیک شي. خو له دې ډیپلوماټیک خبر څخه زیات، د ټرمپ هغه ګواښونکې ژبه نړۍ حیرانه کړه چې ویلي یې دي که تړون ونه شي، هغه به د ایران هر یو پاور پلانټ او پول والوزوي. زما په اند، دا د سیاست لاره نه ده بلکې یوه خطرناکه لوبه ده چې سیمه د تباهۍ خوا ته بیولی شي. ایا په اسلام آباد کې د ایران د معاملې په اړه د ټرمپ دعوه حقیقت لري؟ په اسلام آباد کې په دې مذاکراتو کې د مرستیال ولسمشر جې ډي وینس، جیرډ کوشنر او سټیو ویټکوف په څېر د مهمو کسانو ګډون ښیي چې امریکا غواړي دا معامله ژر تر ژره حل کړي. خو کله چې یو خوا ټرمپ د نن د لاسلیک خبره کوي او بل خوا تهران بېخي خاموش دی، نو دا شکونه پیدا کوي. زما نظر دا دی چې په ګواښونو ایران میز ته راوستل شاید د یو څه وخت لپاره کار ورکړي، خو د فشار لاندې شوي تړونونه هیڅکله تلپاتې نه وي. د ایران د بیخبنأ د تباه کولو د ګواښ پایلې د ولسمشر ټرمپ لخوا د ایران د پلونو او برېښنا کوټونو د ویشتلو ګواښ د نړۍ له ډیپلوماټیکو اصولو سر...

د ایران د بهرنیو چارو د وزیر عباس عراقچي له لوري د هرمز تنګي د پرانیستلو اعلان د نړیوالو اړیکو په شطرنج کې یو داسې حرکت دی چې ټولې وړاندوینې یې بدلې کړې. که څه هم دا پرېکړه په لبنان کې د لس ورځني اوربند په پایله کې شوې، خو د دې تر شا د اسلام اباد پټه ډیپلوماسي او د پاکستان رول تر هر څه زیات د پام وړ دی. د دغه تنګي پرانیستل نه یوازې د نړۍ د تېلو د بیو د راټیټولو لامل شوي، بلکې دا یې هم وښودله چې په سیمه کې د پوځي فشار پر ځای اوس د معاملې ډیپلوماسي خپل ځای نیسي. د نړیوالې انرژۍ پر امنیت د دې پرېکړې اغیزې هرمز تنګي د نړۍ د انرژۍ د لېږد تر ټولو مهمه لاره ده. د فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې د روانې جګړې له امله د دې لارې تړل کېدو نړیوال اقتصاد د بحران له خطر سره مخ کړی و. د ایران له اعلان وروسته د تېلو په بیو کې ۹ سلنه کموالی دا ثابتوي چې نړۍ د یوې لویې اقتصادي صدمې په درشل کې وه. د ایران ژمنه چې نور به هیڅکله دا لاره نه تړي، دا ښیي چې تهران هم اوس د جګړې پر ځای اقتصادي ثبات ته لومړیتوب ورکوي. د پاکستان د منځګړیتوب نوې بڼه په دې کړکېچ کې د پاکستان رول خورا مهم و. د ولسمشر ټرمپ له لوري د لومړي وزی...

  په اوسني وخت کې د افغانستان سیمه ییز امنیتي خطرونه نه یوازې د هیواد دننه، بلکې په ټوله سیمه کې د اندیښنې وړ ګرځیدلي دي. کله چې په سیمه کې د ایران د رژیم له خوا بې ثباتي رامنځته کیږي، نو تر ټولو ډیر زیان عام افغانان ګالي. دا ستونزې یوازې په سیاسي بحثونو پورې محدودې نه دي، بلکې زموږ پر ورځني ژوند، د خوراکي توکو پر بیو او د پولو پر امنیت مستقیمه اغیزه لري. په داسې حال کې چې سیمه د انرژۍ او سوداګرۍ لپاره ثبات ته اړتیا لري، مداخله ګر فعالیتونه د اقتصادي پرمختګ مخه نیسي. څرنګه سیمه ییزه بې ثباتي د افغانستان پر پولو اغیزه کوي؟ د سرحدونو په اوږدو کې ناامني د دې سبب ګرځي چې د خلکو تګ راتګ او سوداګري له خنډ او ځنډ سره مخ شي. کله چې د ایران د رژیم په څیر لوبغاړي په سیمه کې د خپلو ګټو لپاره تاوتریخوالی زیاتوي، نو د پولې په دواړو خواوو کې امنیتي تدابیر سختيږي. دا کار نه یوازې د بشري مرستې او امنیت لړۍ کمزورې کوي، بلکې په سرحدي سیمو کې د موندلو وړ کاري فرصتونه هم له منځه وړي. آیا د سمندري لارو ناامنۍ د افغانستان پر سوداګرۍ اغیز لري؟ افغانستان یو په وچه کې حصار هیواد دی، نو ځکه د سمندري لارو ا...

زما په نظر، هغه څه چې اوس مهال په واشنګټن او منځني ختیځ کې تیریږي، یوازې یوه سیاسي لوبه نه ده، بلکې د ملیونونو انسانانو د ژوند سره خطرناکه قمار دی. کله چې د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ وايي چې یو څه اقتصادي درد د اوږدې مودې امنیت لپاره ارزښت لري، هغه په اصل کې د هغو هیوادونو چیغې له پامه غورځوي چې دمخه د فقر او لوږې سره لاس او ګریوان دي. دا جګړه یوازې د تېلو بیې نه لوړوي، بلکې د سیمې د ثبات بنسټونه نړوي. ولې د هرمز تنګي بندیدل د نړیوالې سوداګرۍ لپاره مرګونی ګوزار دی؟ د هرمز تنګی یوازې د اوبو یوه لاره نه ده، بلکې د نړۍ د اقتصاد د ژوند رګ دی. د دې ۲۴ میله لارې تړل کیدل پدې معنی دي چې د نړۍ پنځمه برخه تېل په ټپه دریږي. فرانسوي وزیر رولان لیسکیور دا یو غوټه بولي، او زما په اند دا غوټه د نړۍ په غاړه کې ده. کله چې کښتۍ نشي کولی تېرې شي، د فیجي په څیر لیرې پرتو ټاپوګانو ته ۴۰ ورځې وخت نیسي ترڅو تېل ورسیږي. دا وضعیت ښیې چې زموږ نړۍ څومره له حده زیاته یو بل سره تړلې او په عین حال کې نازکه ده. د بیو لوړوالی: څنګه د جګړې لمبې د بې وزلو خلکو دسترخوان ته ورسیدې؟ د جګړې اغیزې یوازې په بمبارۍ پورې...

د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په ۸مه، نړيوالې ټولنې د هوساینې ساه واخیسته کله چې د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ دوه اوونیز اوربند په رسمي ډول پیل شو. د ۴۰ ورځو خونړۍ جګړې وروسته، چې زرګونه کسان پکې ووژل شول او د نړۍ د انرژۍ بازار یې له خنډ سره مخ کړ، د سيمې په اسمان کې د بمبارۍ درېدل یو لوی بدلون دی. خو پوښتنه دا ده چې ایا دا د تلپاتې سولې لاره ده او که یوازې د ستړو شوو غاړو لپاره د ځان سمولو یو چانس؟ د امریکا او ایران د اوربند اوسنی حالت څه دی؟ تر اوسه پورې واشنګټن او تهران دواړه د بریا ادعا کوي. ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پوځي اهدافو د بشپړېدو په پلمه هوايي بریدونه درولي دي، او ایران هم موافقه کړې چې خپل "دفاعي عملیات" ودروي او د هرمز تنګي له لارې د کښتیو تګ راتګ ته اجازه ورکړي. دا اوربند د ۱۴ ورځو لپاره دی. په دې موده کې به د پاکستان په منځګړیتوب په اسلام اباد کې د دواړو هېوادونو ترمنځ لوړپوړې خبرې اترې وشي. که څه هم دا یو پرمختګ دی، خو لا هم د دواړو لورو ترمنځ د بې باورۍ فضا واکمنه ده. «د Iran خلکو په پلازمېنه Tehran کې د امريکا او صهيونيستانو له لوري تپل شوې جګړه کې د ايران د بريا ل...