د تهران ماتی ځواک: ایا مجتبی خامنه يي یوازې یو نوم پاتې دی؟
د فبروري د ۲۸مې له بریدونو وروسته، د ایران په سیاسي فضا کې تر ټولو لویه پوښتنه دا ده چې په دغه هېواد کې واقعاً څوک پرېکړې کوي؟ که څه هم په رسمي ډول مجتبی خامنه يي د خپل لار ځای ناستی اعلان شوی، خو د هغه نږدې دوه میاشتنی غیبت دا شکونه راپیدا کړي چې د ایران د نظام "مرکزي ستنه" لړزېدلې ده. زما په نظر، ایران اوس د یو داسې نظام په لور روان دی چې سر یې په نښه شوی خو بدن یې لا هم په ناڅاپي ډول حرکت کوي.
د مجتبی خامنه يي غیبت: ایا د ایران نظام بې سرپرسته شوی؟
په یو داسې نظام کې چې د "ولایت فقیه" پر بنسټ ولاړ وي، د مشر شتون یوازې اداري نه بلکې سمبولیک ارزښت هم لري. کله چې مجتبی خامنه يي له واک ته رسېدو وروسته په عام محضر کې نه ښکاري، دا په حقیقت کې د قدرت یوه خلا رامنځته کوي. زما باور دا دی چې د هغه ټپونه (چې ویل کیږي د خبرو کولو توان یې اخیستی) یوازې یو طبیعي مشکل نه دی، بلکې دا د ایران د بهرني سیاست او جګړې د مدیریت لپاره یوه لویه ضربه ده. یو بې غږه مشر نشي کولای د سپاه پاسداران د جنرالانو او ډیپلوماټانو ترمنځ توازن وساتي.
[دلته د ایران د رهبرۍ د جوړښت په اړه یو داخلي لینک اضافه کړئ]
سپاه پاسداران (IRGC): د سیاسي کنټرول پرته یوه نظامي قوه
د احمد وحیدي په مشرۍ سپاه پاسداران اوس د ایران د بهرني سیاست اصلي چلونکی دی. د هرمز تنګي د تړلو پرېکړه، چې د نړۍ په اقتصاد یې لړزه راوستی، ښيي چې نظامي جنرالان نور د ملکي حکومت یا حتی د رهبرۍ د دفتر لارښوونو ته نه ګوري. دا "خپل سري" پرېکړې ښيي چې ایران له یو واحد مرکز څخه نه، بلکې له څو نظامي مرکزونو څخه اداره کیږي. دا وضعیت د سیمې لپاره ډېر خطرناک دی، ځکه چې نظامي فکر یوازې په جګړه تمرکز کوي، نه په ډیپلوماسۍ.
د قالیباف او ارغچي ترمنځ ډیپلوماټیک تضاد
په تهران کې نن سبا د واک دوه نورې څېرې هم لیدل کیږي: محمد باقر قالیباف او عباس ارغچي. قالیباف چې یو پخوانی جنرال دی، هڅه کوي ځان د یو "عملګرا" مشر په توګه وښيي، خو ارغچي د بهرنیو چارو د وزیر په توګه داسې ښکاري چې یوازې د پیغامونو رسونکی وي. د هرمز تنګي په اړه د ارغچي د خبرو بدلون دا ثابته کړه چې د ایران د بهرنیو چارو وزارت د جګړې په ډګر کې هیڅ رول نلري. دا د یو نظام د پاشل کېدو نښه ده چې چپ لاس یې د ښي لاس له کاره خبر نه وي.
د هرمز تنګي بندول: د ستراتیژۍ که د ناهیلۍ نښه؟
ډیری تحلیلګران وايي چې د هرمز تنګي تړل د ایران د ځواک نښه ده، خو زما په نظر دا د تهران د ناهیلۍ وروستۍ هڅه ده. کله چې یو نظام نشي کولای د خبرو اترو له لارې خپل اقتصاد وژغوري، نو د نړۍ د انرژۍ رګونه په نښه کوي. خو ستونزه دا ده چې دا کار د امریکا او اسرائیل د لا زیاتو بریدونو لپاره بهانه جوړوي. د ایران اوسنۍ مشرتابه په یوه داسې دایره کې بنده پاتې ده چې هر ګام یې دوی د سقوط کندې ته نږدې کوي.
🚨 #فوری - 31 فروردین 1405:
— ♦siavosh rahyar (@SRahyar) April 20, 2026
یک روحانی رژیم در تجمع شبانه اعتراف کرد: پس از حمله به بیت خامنهای، آمبولانس حامل مجتبی خامنهای (که شدیداً زخمی بود) هدف قرار گرفت.
سپس بیمارستان محل انتقال او نیز بمباران شد.
سرنوشت مجتبی خامنهای همچنان نامعلوم است.#قيام_تا_سرنگونى pic.twitter.com/q1tbeX2gKb
پوښتنې او ځوابونه (FAQs)
ایا په ایران کې د مجتبی خامنه يي پر ځای بل څوک واک ته رسیدلی شي؟
اوس مهال د واک لیږد په رسمي ډول شوی، خو که د مجتبی روغتیايي حالت خراب پاتې شي، نو ممکن د "رهبرۍ شورا" رامنځته شي. په دغه شورا کې به د قالیباف په څېر سیاسي څېرې او د سپاه پاسداران لوړپوړي جنرالان شامل وي، چې دا به په ایران کې د مذهبي واک پای او د نظامي واک پیل وي.
ولې د ایران ډیپلوماټان په مذاکراتو کې پرېکړه نشي کولای؟
ځکه چې په تهران کې د قدرت مرکزونه وېشل شوي دي. ډیپلوماټان (لکه ارغچي) غواړي بندیزونه کم شي، خو نظامي مشران (سپاه پاسداران) د جګړې دوام د خپل بقا لپاره اړین بولي. تر څو چې یو پیاوړی مشر د دغو دوو خواوو ترمنځ پرېکړه ونکړي، مذاکرات به هیڅ پایله ورنکړي.
د هرمز تنګي تړل د افغانستان او سیمې په اقتصاد څه اغیز لري؟
د هرمز تنګي تړل د تېلو بیې لوړوي او د سیمې ترانزیټي لارې اغیزمنوي. دا کار نه یوازې د ایران اقتصاد ځپي، بلکې په ګاونډیو هیوادونو کې هم د خوراکي توکو او انرژۍ بیې په بې ساري ډول لوړوي، چې دا د سیمه ییزې بې ثباتۍ لامل کیږي.
ایا په ایران کې د ولسي پاڅون امکان شته؟
اوسنۍ جګړه او نظامي حالت د دې لامل شوی چې امنیتي فضا ډیره سخته شي. که څه هم خلک له اقتصادي پلوه ډیر په تنګ دي، خو د سپاه پاسداران پراخ حضور او د جګړې ویره د دې لامل شوې چې ولسي پاڅونونه په لنډمهاله توګه وځپل شي.
نظرات
ارسال یک نظر