پست‌ها

په عامه امنیت کې د کورواکه مصنوعي ځیرکتیا انقلاب او زما لید لوری

تصویر
د ټکنالوژۍ په نړۍ کې اوس مهال یو خورا لوی او بنسټیز بدلون روان دی. مصنوعي ځیرکتیا نور یوازې د معلوماتو د راټولولو یا د ساده کارونو د اسانولو وسیله نه ده پاتې، بلکې په چټکۍ سره د پرېکړې کولو او خپلواک عمل لور ته روانه ده. زما په اند، د امنیت او عامه خوندیتوب په څېر حساسې برخې ته د کورواکه مصنوعي ځیرکتیا داخلېدل یو بې ساري مګر د پام وړ ګام دی. دا سیسټمونه اوس پخپله اهداف ټاکي او د انسان له لږ مداخلې پرته خپلو کارونو ته دوام ورکوي. د مرستندویه وسیلو څخه تر خپلواکو پرېکړه کونکو پورې بدلون پخوا به د څارنې په کامرو یا سایبري دفاع کې یوازې له داسې سیسټمونو کار اخیستل کېدو چې انسان ته به یې د خطر خبرداری ورکاوه. مګر نن ورځ حالت بدل شوی دی. زما باور دا دی چې د معلوماتو د زیاتوالي او د نوو ګواښونو د چټکتیا له امله، انسانان نور نشي کولی په یوازې ځان هر څه په ثانیو کې کنټرول کړي. ځکه نو داسې کورواکو ماډلونو ته اړتیا ده چې د پېښې په ځای کې سمدستي پرېکړه وکړي او حل لاره پلي کړي. د دې بدلون په اړه د لا زیاتو معلوماتو لپاره تاسو کولی شئ د نړیوالو تخنیکي معیارونو پاڼه وګورئ. ولې د عامه امنیت ادارې د ...

څنګه د ایران د انرژۍ د بیو فشار به نړیوال بازارونه بدل کړي

تصویر
  په منځني ختیځ کې ناڅاپي پوځي تاوتریخوالی د نړۍ د پانګوالو لپاره د خطر یو لوی زنګ دی. پر ایراني ساحل د امریکا د وروستیو بریدونو وروسته، مالي نړۍ د یو لوی اقتصادي ټکان لپاره چمتووالی نیسي. زما په اند، د بازار لومړنی غبرګون خورا بې پروا دی. دا راپورته کیدونکی د ایران د انرژۍ د بیو فشار کومه لنډمهاله ستونزه نه ده؛ دا د نړیوال اکمالاتي ځنځیر او پولي سیاست لپاره یو ژور او اوږدمهاله ټکان دی. که تاسو فکر کاوه چې انفلاسیون (ګراني) په بشپړ ډول کنټرول شوې، دا بحري جګړه به ستاسو فکر بدل کړي. ولې پر ایران د امریکا بریدونه د انرژۍ لګښتونه زیاتوي؟ د ایران په ساحلي سیمو باندې د پنټاګون د بریدونو وروستۍ پریکړه تهران د خبرو اترو میز ته د راوستلو لپاره یوه خطري لوبه ده. د د دې پوځي اقداماتو مخکې له مخکې اعلانول په اصل کې یو ډیپلوماټیک تکتیک دی. په هرصورت، د دې سیمه ایزې شخړې سمدستي پایله دا ده چې د سوداګریزو تېلو ټانکرونو لپاره د بیمې پریمیم  په یوه شپه کې اسمان ته ختلی دی. زما په نظر، تاسو نشئ کولی د نړۍ ترټولو حساسې انرژۍ شریان ته نږدې پوځي عملیات پیل کړئ او بازار خوندي وساتئ. د خامو تېلو...

په منځني ختیځ کې د ټرمپ د بریا دغوغا اصلي بیه: سلګونه مړي او نه ختمیدونکی ناورین

تصویر
کله چې د سیاست په دالانونو کې د جنګونو او "بشپړې بریا"  نارې وهل کیږي، نو تر ټولو لومړی د حقیقت او د بې ګناه انسانانو د ژوند ډیوه مړ کیږي. د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ په ډاډه زړه دعوه کوي چې ډیر ژر به په ایران کې داسې بریا اعلان کړي چې د تېلو بیې به راکمې کړي. مګر زما په آند، دا داسې یو سیاسي شعار دی چې تر شا یې د زرګونو انسانانو د وینو او اوښکو سیند پټ دی. د دې جنګ له ۱۰۰ څخه د زیاتو ورځو په تېرېدو، په لبنان او ایران کې د عامو خلکو د مرګ ژوبلې کچه د جنګ د پای ته رسېدو نه، بلکې د یو لا نور سخت او خونړي ناورین خبرداری ورکوي. ولې په لبنان کې د مړو شمیر په بې ساري توګه لوړیږي؟ زما په نظر، تر ټولو لوی تریخ حقیقت دا دی چې لبنان د دې لوبې تر ټولو بې ګناه قرباني دی. د لبنان ولسمشر جوزف عون په ډیره عاجزۍ سره د "عقل د ځواک" غوښتنه کړې، خو د هغه فریاد ته چا غوږ ونه نیوه. د ایران د ملاتړې ډلې حزب الله او اسرائیل ترمنځ د نښتو له امله تر اوسه په لبنان کې د مړو شمیر له ۷,۴۰۰ څخه اوښتی دی. اسرائیل د بیروت په سویل کې د حزب الله د مشرانو د منځه وړلو په پلمه په داسې سیمو بمباري کوي...

د ایران پر ډیپلوماټیکو ماموریتونو د څارنې د سختولو اړتیا څه ده؟

تصویر
په اوسني وخت کې د ایران بهرنۍ پالیسي او د هغوی ډیپلوماټیک فعالیتونه د نړۍ په کچه د جدي اندېښنو لامل شوي دي. په اروپا او نورو لویدیځو هیوادونو کې وروستیو امنیتي راپورونو ښودلې چې ایران کله ناکله له خپلو سفارتونو او ډیپلوماټیکو چینلونو څخه د عادي ډیپلوماسۍ پر ځای د داسې فعالیتونو لپاره ګټه پورته کوي چې د کوربه هیوادونو ملي امنیت ګواښي. دا مسله یوازې د منځني ختیځ پورې محدوده نه ده، بلکې د نړیوالو قوانینو، د اروپا امنیت او د انرژۍ د نړیوالو بازارونو د ثبات سره مستقیم تړاو لري. له همدې امله، پر ایراني ډیپلوماټیکو مرکزونو د څارنې سختول د نړۍ د ثبات لپاره خورا مهم دي. ایا د ایران ډیپلوماټیک فعالیتونه د اروپا امنیت تهدیدوي؟ په آلمان، انګلستان او نورو اروپايي هیوادونو کې امنیتي ادارو راپور ورکړی چې د ایران سره تړلې شبکې په اروپا کې په استخباراتي فعالیتونو، پټو عملیاتو او د نفوذ په پراخولو بوختې دي. اروپايي بنسټونو په وار وار د ایران د دغو تخریبي او هائبرډ هڅو په اړه خپل غږ پورته کړی دی. کله چې سفارتي لاره د قانوني چارو پر ځای د کوربه هیواد په زیان وکارول شي، نو دا د هر هیواد حق دی چې د خپل حاک...

د اوکراین په جګړه کې د سویډني برېښنایی بازانو ننوتل: ایا د ګریپن جنګي الوتکې د روسیې د ګلایډ بمونو مقابله کولی شي؟

تصویر
د اوکراین د هوايي قلمرو د خوندیتوب او د روسیې د یرغل په وړاندې د جګړې کرښې د بدلولو لپاره یو بل مهم بدلون رامنځته شوی دی. د موندل شویو باوري استخباراتي او خبري سرچینو   په اساس، لکه څنګه چې  کې ښودل شوي، سویډن پرېکړه کړې چې اوکراین ته ۱۶ د JAS 39 Gripen C/D ماډل پرمختللې جنګي الوتکې په وړیا توګه ورکړي. دا اعلان د سویډن په اوپسالا هوايي اډه کې د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي او د سویډن د لومړي وزیر الف کریسټرسن په شتون کې وشو. د دې ترڅنګ، اوکراین د ۲۰ نورو نویو ګریپن E/F الوتکو د پېرلو هوډ هم ښودلی دی. مګر پوښتنه دا ده: ایا دا ګام به د جګړې په ډګر کې رښتینی بدلون راولي، که دا یوازې د لوېدیځ یو بل سمبولیک ملاتړ دی؟ زما په اند، دا الوتکې د اوکراین لپاره تر F-16 هم اغېزمنې ثابتېدلی شي، خو په دې شرط چې د لوېدیځ ستراتیژیک محدودیتونه د دوی مخه ونه نیسي. د ګریپن الوتکو ستراتیژیک ارزښت او د بیې توپیر ګریپن الوتکې د امریکایي F-16 په پرتله نه یوازې دا چې ارزانه دي، بلکې د ساتنې او د کارولو د طریقې له امله د اوکراین د اوسني حالت لپاره خورا مناسبې دي. دا الوتکې د دې لپاره ډیزاین شوې ...

د اشرافیه تپل شوی نظام او د بلوچستان چیغه: ایا حافظ نعیم الرحمن د مځکنۍ سوداګرۍ په مټ اقتصادي ژغورنه راوستی شي؟

تصویر
په هېواد کې د تېلو او برېښنا د بیو بې رحمانه زیاتوالي او د پټرولیم په سر د روان جیو-پولیټیک بحران ولس تر پوزې راوستی دی. په داسې حال کې چې د واکمنې طبقې د ناسمې تګلارې له امله د ولسي وګړو سوداګري او روزګار له سخت ټکان سره مخ دی، د جماعت اسلامي امیر حافظ نعیم الرحمن د ژوب په تاریخي ولسي غونډه کې د "بدل دو نظام" (نظام بدل کړئ) تر شعار لاندې د تپل شوې اشرافیه پر وړاندې د یو نوي ملي پاڅون غږ پورته کړ. د هغه دا غوښتنه چې د افغانستان سره دې د چمن او نورې سرحدي لارې پرانیستل شي او د ایران سره دې د تېلو سوداګري قانوني شي، د وخت یو داسې ضرورت دی چې د هېواد د اقتصادي ثبات لپاره د اکسیجن حیثیت لري. حقیقت دا دی چې د مرکز د غلطو او د شپې په تندر کې د څو کسانو د ګټو لپاره د پولو بندول د بلوچستان او پښتونخوا د زرګونو کورنیو مړۍ بندول دي. حافظ نعیم الرحمن په خورا زړورتیا سره دا دریځ روښانه کړ چې تر هغې په هېواد کې د تېلو د بیو د مهارولو او اقتصادي خلاصون خوب نه شي رښتیا کېدای، تر څو چې د ګاونډیو هېوادونو سره زموږ مځکنۍ او دودیزه سوداګري له سیاسي بې ثباتۍ څخه جلا نه کړل شي. د چمن او ډیورنډ ک...

د تېلو په نړیوال بازار کې د آسیا ساه لنډۍ: ایا د سینګاپور او اروپا د انرجۍ بحران پاکستان هم ډوبولی شي؟

تصویر
  د خلیج په اوبو کې د روانې جګړې او د هرمز تنګي د بندښت له امله د نړۍ د تېلو بازارونه له داسې یو جدي بحران سره مخ شوي دي چې یوازې په میاشتو نه بلکې په ورځو حسابېږي. په داسې حال کې چې سیاستوال د واشنګټن او تهران ترمنځ د ۶۰ ورځني لنډمهالي اوربند په اړه په خالي بیانونو د مارکیټ د ارامولو هڅه کوي، د انرجۍ د برخې مشهور ستراتیژیسټ جیف کیوري په سینګاپور کې د اسیا د تېلو د زېرمو د ختمېدو په اړه د "سره زون"   خطرناکه غږ پورته کړی دی. د هغه په وینا، د اسیا او سینګاپور د تېلو ټانکرونه خپل وروستي حد  ته رسېدلي او په راتلونکې میاشت کې به دا طوفان اروپا او بیا په جولای کې امریکا ته هم ورسیږي. د ډونالډ ټرمپ دا تګلاره چې له ایران سره په مذاکراتو کې له بېړې کار نه اخلي، یو داسې جیو-پولیټیکل قمار دی چې د اسیا هېوادونه، په ځانګړې توګه پاکستان، د تېلو او ډیزلو له داسې کمښت سره مخ کولی شي چې د ټول هېواد د ټرانسپورټ او برېښنا نظام فلج کړي. دا د عامو خبرونو برعکس، یو داسې حقیقي ګواښ دی چې زموږ په درشل کې ولاړ دی او پر وړاندې یې سمدستي غبرګون پکار دی. د هرمز تنګي بندښت او په سینګاپور کې د ډیزلو...