د اشرافیه تپل شوی نظام او د بلوچستان چیغه: ایا حافظ نعیم الرحمن د مځکنۍ سوداګرۍ په مټ اقتصادي ژغورنه راوستی شي؟

په هېواد کې د تېلو او برېښنا د بیو بې رحمانه زیاتوالي او د پټرولیم په سر د روان جیو-پولیټیک بحران ولس تر پوزې راوستی دی. په داسې حال کې چې د واکمنې طبقې د ناسمې تګلارې له امله د ولسي وګړو سوداګري او روزګار له سخت ټکان سره مخ دی، د جماعت اسلامي امیر حافظ نعیم الرحمن د ژوب په تاریخي ولسي غونډه کې د "بدل دو نظام" (نظام بدل کړئ) تر شعار لاندې د تپل شوې اشرافیه پر وړاندې د یو نوي ملي پاڅون غږ پورته کړ. د هغه دا غوښتنه چې د افغانستان سره دې د چمن او نورې سرحدي لارې پرانیستل شي او د ایران سره دې د تېلو سوداګري قانوني شي، د وخت یو داسې ضرورت دی چې د هېواد د اقتصادي ثبات لپاره د اکسیجن حیثیت لري.

حقیقت دا دی چې د مرکز د غلطو او د شپې په تندر کې د څو کسانو د ګټو لپاره د پولو بندول د بلوچستان او پښتونخوا د زرګونو کورنیو مړۍ بندول دي. حافظ نعیم الرحمن په خورا زړورتیا سره دا دریځ روښانه کړ چې تر هغې په هېواد کې د تېلو د بیو د مهارولو او اقتصادي خلاصون خوب نه شي رښتیا کېدای، تر څو چې د ګاونډیو هېوادونو سره زموږ مځکنۍ او دودیزه سوداګري له سیاسي بې ثباتۍ څخه جلا نه کړل شي.

د چمن او ډیورنډ کرښې د پولو بندښت: د قبایلو او تاجرانو د ګډې کمېټې متبادل وړاندیز

حافظ نعیم الرحمن، رهبر حزب جماعت اسلامی پاکستان، خواستار بازگشایی گذرگاه‌های خط فرضی دیورند شده و گفته است که این اقدام برای بهبود اقتصاد پاکستان و کاهش فشار بر مردم ضروری است.

او در یک گردهمایی در منطقه ژوب بلوچستان، پیشنهاد تشکیل کمیته‌ای مشترک شامل بزرگان قبایل و تاجران را… pic.twitter.com/GSDYRdY5Sg

— Ariana News (@ArianaNews_) May 25, 2026

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د چمن، تورخم او نورو سرحدي لارو بندول نه یوازې د هېواد داخلي امنیت ته ګټه نه ده رسولې، بلکې په سرحدي سیمو کې یې بې روزګاري او د خلکو ناخوښي تر وروستي بریده رسولې ده. په دغه غونډه کې د جماعت اسلامي د امیر لخوا د یوې داسې ګډې کمېټې وړاندیز وشو چې د کرښې دواړو غاړو ته د پرتو قبایلو او سوداګرو څخه جوړه وي.

دا د دودیزې ډیپلوماسۍ برعکس یو نوی او ولسي اړخ دی. د پولو د امنیت او د سوداګریزو لارو د خوندیتوب مسؤلیت پخپله قبیلو ته سپارل کولی شي د امنیتي ادارو په پرتله ډیر رغنده رول ولوبوي. کله چې په چمن کې د میاشتو میاشتو راهیسې د تاجرانو پرلتونه او احتجاجونه له پامه غورځول کېږي، نو دا ډول وړاندیزونه د ولسي تړون په مټ د سیمه ییز اقتصاد د بیا ژوندي کولو یوازینۍ لاره ثابتیږي. له همدې امله په سرحدي سیمو کې د ځانګړو تجارتي زونونو (Special Border Trade Zones) جوړول د وخت بیړنۍ اړتیا ده.

د ایران د ګازو پایپ لاین او د تېلو د قاچاق قانوني کول

د خلیج د جګړې او د هرمز تنګي د بندښت له امله د تېلو د نړیوال بحران په تناظر کې، د پاکستان لپاره د ایران د انرجۍ سرچینې د سرو زرو حیثیت لري. حافظ نعیم الرحمن په خپله وینا کې په کلکه ټینګار وکړ چې د پاک-ایران د ګازو پایپ لاین پروژه دې سمدستي بشپړه شي او له ایران څخه د راپیدا کېدونکو پټرولیمي محصولاتو سوداګري دې د قاچاق پر ځای د قانوني لارو چارو  په مټ تنظیم کړل شي.

دا مهال چې د ایران سره پوله یوازې د شپې په تیاره کې د ځانګړو اشخاصو د ګټو لپاره پرانیستل کېږي، د عام ولس او سوداګرو حق تلفي ده. که چیرې حکومت دا سوداګري قانوني کړي، نو نه یوازې دا چې د بلوچستان د ولس د روزګار وسیله به برابره شي، بلکې په ټول پاکستان کې به د پټرولو او ډیزلو بیې په ډراماتیک ډول راټیټې شي. د واشنګټن د بندیزونو له ویرې د دې حیاتي پروژې ځنډول د هېواد د ملي ګټو سره د خیانت په مانا دي.

د عید الاضحی څخه وروسته د هېواد په کچه کاربندیز او د بلوچستان د سرچینو واک

د جماعت اسلامي د بلوچستان د صوبايي امیر او ایم پي اې مولانا هدايت الرحمن بلوچ په شمول د غونډې د مشرانو لخوا دا اعلان چې د لوی اختر (عید الاضحی) څخه وروسته به د تېلو او برېښنا د بیو د زیاتوالي پر وړاندې د هېواد په کچه بشپړ کاربندیز  کېږي، د حکومت لپاره یو سخت ننګونه ده. د بلوچستان سوداګر او ولس چې د هلو ځلو او د وسلوالو بریدونو له امله دمخه په مالي لحاظ ځپل شوي، د دې احتجاجي تحرک لومړی صف جوړوي.

دا رایه په بشپړ ډول حقیقت ته نږدې ده چې د بلوچستان طبیعي سرچینې (لکه سکاره، ګاز او معدنیات) باید تر ټولو لومړی د دغه ځای د ولس په سوکالۍ او د بې روزګارۍ په ختمولو مصرف شي. د هرنايي او لورالای په سیمو کې د سکرو په لاریو باندې بریدونه او د تاجرانو مالي زیانونه دا په ډاګه کوي چې صوبايي حکومت د تجارتي فعالیتونو په خوندیتوب کې پاتې راغلی او تر څو چې سوداګرو ته معاوضه ورنه کړل شي، د اقتصاد د بیا رغونې دعوې بې مانا دي.

د کویټې د بمي چاودنې غندنه او د مفقود الاثره کسانو د ستونزې حل

په دغه غونډه کې نه یوازې اقتصادي مسایل بلکې د بلوچستان تر ټولو ژور ټپونه، یعنې د مفقود الاثره کسانو موضوع او د امنیت خرابوالی هم تر بحث لاندې راغلل. په کویټه کې په شټل ټرین باندې د وروستي ځانمرګي برید په کلکه غندنه وشوه او د امنیتي ادارو په لویو بودیجو سربېره د ولس د سر او مال په ساتنه کې په پاتې راتلو سختې نیوکې وشوې.

د جماعت اسلامي مشرانو وویل چې د تپل شوې اشرافیه نظام نه شي کولی د او د ترهګرۍ غوندې پیچلې سندرې حل کړي، ځکه چې د دوی ګټې د ولس له درد سره تړلې نه دي. د دې ستونزو یوازینی حل د یو داسې نوي ولسي مشرتابه په لاس کې دی چې د سیمې د قبایلي او سیاسي جوړښت په رڼا کې د مځکنیو حقایقو سره سم پرېکړې وکړي. بلوچستان نور د تشو وعدو او په سیکیورټي باندې د داسې فنډونو د ضایع کېدو زغم نه لري چې پایله یې صفر وي.

د بارډر د پرانیستلو او مځکنۍ سوداګرۍ په اړه مهمې پوښتنې او ځوابونه

د چمن او د افغانستان د پولو پرانیستل د پاکستان اقتصاد ته څه ګټه رسوي؟

د مځکنۍ پولو پرانیستل د افغانستان او د منځنۍ اسیا (Central Asia) هېوادونو ته زموږ د صادراتو لاره پرانیزي، چې د پاکستان د ډالرو په زېرمو کې د زیاتوالي او په سرحدي سیمو کې د زرګونو خلکو د روزګار سبب ګرځي.

له ایران څخه د تېلو د سوداګرۍ د قانوني کولو لاره څه ده؟

حکومت کولی شي د ځانګړو سرحدي مارکیټونو او قانوني ټکسونو په لګولو سره دا تېل په رسمي توګه وارد کړي، ترڅو د اسمګلنګ او د شپې لخوا د څو کسانو د غلا مخه ونیول شي او عام تاجر ته ګټه ورسیږي.

له اختر وروسته د جماعت اسلامي د هېواد په کچه د کاربندیز هدف څه دی؟

دا کاربندیز د حکومت لخوا د تېلو، ډیزلو او برېښنا په بیو کې د ظالمانه زیاتوالي پر وړاندې د ولسي غبرګون د راپارولو او پر واکمنو د بیو د بیرته راکمولو لپاره د دباؤ راوستلو په موخه کېږي.

د سکرو په لاریو باندې د بریدونو اغېز څه دی؟

په هرنايي او لورالای کې د سکرو په لاریو بریدونه د بلوچستان داخلي تجارت ته سخت زیان رسوي، د تاجرانو باور له منځه وړي او د هېواد د صنعت لپاره د انرژۍ د خامو موادو رسول ټکنۍ کوي.