د ټرمپ پر وړاندې د اروپا ودرېدل ولې یو دایمي بدلون دی؟

سلو کالو راهیسې د واشنګټن او بروکسل اړیکې د اروپا د تسلیمۍ او اطاعت پر بنسټ ولاړې وې. هرکله به چې په سپینه ماڼۍ کې کوم سیاسي طوفان راپورته شو، اروپایي پلازمېنو به د هغې د اغېزو د مخنیوي او د یو غیر د وړاندوینې وړ امریکایي ولسمشر د راضي کولو لپاره منډې ترړې کولې. خو اوس دا دودیز متحرک سیسټم د تل لپاره مات شوی دی. نن ورځ، د ټرمپ پر وړاندې د اروپا ودرېدل یوازې یوه لنډمهاله سیاسي شعار بازي نه ده، بلکې یو حساب شوی او سټراټیژیک حقیقت دی. له برلین څخه تر پاریس پورې، اروپایي مشران په دې پوه شوي چې پر براعظم باندې د امریکا نفوذ نور د پخوا په څېر نه دی پاتې، چې دا د اروپا د جیوپولیټیکې خپلواکۍ د یو نوي پړاو پیل دی.

ولې اروپا کټ مټ همدا اوس د ټرمپ پر وړاندې درېږي؟

دا بدلون په یوه شپه کې نه دی راغلی، بلکې وروستیو پېښو اروپایي مشرانو ته یو نوی سیاسي زړورتیا ورکړې ده. کله چې د جرمني چانسلر فریډریک  په منځني ختیځ کې د امریکا د ستراتیژۍ او له جګړې څخه د وتلو د پلان پر نشتوالي ښکاره نیوکه وکړه، دا کومه جلا پېښه نه وه. دا د فرانسې د ولسمشر ایمانویل مکرون، د بریتانیا لومړي وزیر کیر سټارمر او د ایټالیا د مشرې جورجیا میلوني د ګډو اندېښنو څرګندونه وه.

اروپا اوس احساسوي چې د ټرمپ تېري کوونکې پالیسۍ داسې سرې کرښې عبوروي چې هلته جوړجاړی ناممکن دی. که هغه د اروپا د کورنیو ټاکنو د اغېزمنولو هڅې وي او یا د ګرین لینډ د پېرلو عجیبې غوښتنې، اروپا اوس یوازې د خپل غرور لپاره نه، بلکې د خپلې بقا او حاکمیت لپاره د واشنګټن پر وړاندې درېږي. د دې جیوپولیټیک بدلون په اړه د لا زیاتو معلوماتو لپاره زموږ تفصیلي تحلیل وګورئ 

د ایران جګړې څنګه د امریکا د نفوذ کموالی بربنډ کړ؟

په منځني ختیځ کې کړکېچ د ټرانس اټلانټیک  د ځواک انډول په کلکه اغېزمن کړی دی. د ایران جګړې ثابته کړه چې د واشنګټن د بې ساري پوځي ځواک سره سره، امریکا په سیمه کې د خپل ځواک ساتلو لپاره په اروپا کې د شته امریکایي او ناټو  پوځي زیربناوو  اړمنه ده.

دې جیوپولیټیک وضعیت روښانه کړه چې پوځي انحصار نور یو اړخیز نه دی. اروپایي مشران اوس ویني چې سپینې ماڼۍ ته د دوی د جغرافیایي موقعیت او لوژستیکي ملاتړ جدي اړتیا ده. له همدې امله بروکسل اوس د واشنګټن د بهرنۍ پالیسۍ د پرېکړو د خاموش نندارچي پاتې کېدو پر ځای، د خپلو شرایطو د ټاکلو په موقف کې راغلی دی.

ولې د ټرمپ ګواښونه نور اروپایي مشران نه ډاروي؟

یو وخت و چې د واشنګټن لخوا د سوداګریز ټریف (Tariff) یوازې یو ګواښ به د اروپا بازارونه لړزول. خو اوس د ټرمپ هغه هېبت او دبدبه ختمه شوې ده. اروپایي پالیسي جوړونکي ویني چې د ټرمپ ترټولو سختې پالیسۍ پخپله په امریکا کې دننه د عدلیې، کانګرس او د هغوی د خپل سیاسي ایتلاف لخوا له سخت مقاومت سره مخ دي.

سربېره پردې، په اروپایي ولسونو کې د ټرمپ د زیاتېدونکي ناخوالې له امله، اوس د امریکا پر وړاندې ودرېدل د اروپایي مشرانو لپاره سیاسي زیان نه، بلکې ګټه ده. په سیمه ایزه سیاست کې دا دریځ د مشرانو د ولسي محبوبیت د سروې ګانو  د پورته کولو لپاره یوه ازمویل شوې نسخه ګرځېدلې ده. په دې اړه د لا زیات پوهېدو لپاره زموږ لارښود ولولئ

که د امریکا او اروپایي ټولنې ترمنځ سوداګریزه جګړه تېزه شي څه به پېښ شي؟

د دې نوي اروپایي مقاومت اصلي ازموینه به په اقتصادي ډګر کې وي. په تېر وخت کې اروپایي ټولنې د ټرنبري سوداګریز تړون  له مخې د ۱۵ سلنې ټریف لوړوالی په پټه خوله منلی و، خو اوس د بروکسل مزاج په بشپړ ډول بدل شوی دی.

که واشنګټن پر اروپایي موټرو نوي مالیات ولګوي، اروپایي ټولنې د امریکایي صادراتو د په نښه کولو لپاره د ۹۳ ملیارده یورو یو لوی ځوابي کڅوړه (Package) له وړاندې چمتو کړې ده. په ډیجیټل خدماتو، ټیکنالوژۍ او دفاع په څېر مهمو برخو کې د "ډي-رسکنګ" (De-risking) له لارې اروپا واشنگټن ته روښانه پیغام ورکړی چې د اقتصادي تسلط دور نور پای ته رسېدلی.

مکررې پوښتنې (FAQs)

ولې اروپا اوس د ټرمپ پر وړاندې درېږي؟

اروپا ځکه مقاومت کوي چې پر براعظم باندې د امریکا اقتصادي او پوځي نفوذ کم شوی دی. اروپا خپله دفاعي بودیجه زیاته کړې او د یوکراین د مالي مرستې مسؤلیت یې پخپله غاړه اخیستی، ځکه نو نور د واشنګټن د خوښې محتاجه نه ده.

اروپا پر امریکا خپل پوځي انحصار څنګه کموي؟

اروپا په سیمه ایزه کچه د وسلو تولید ته وده ورکوي. د سیپري (SIPRI) د ارقامو له مخې، اروپا ته د امریکایي وسلو په رسولو کې د پام وړ کموالی راغلی، او اروپایي هېوادونه اوس د امریکایي شرکتونو پر ځای پر خپلو کورنیو دفاعي سیسټمونو پانګونه کوي.

ایا د امریکا او اروپایي ټولنې ترمنځ سوداګریزه جګړه کېدای شي؟

هو، که ټرمپ پر اروپایي موټرو یا نورو محصولاتو نوي ټریفونه ولګوي، نو سوداګریزه جګړه حتمي ده. خو د تېر برعکس، اروپایي ټولنې د امریکایي توکو د په نښه کولو لپاره د ۹۳ ملیارده یورو یو لوی ځوابي پلان دمخه چمتو کړی دی.

د اروپایي ټولنې د جبر ضد وسیله (Anti-Coercion Instrument) څه ده؟

دا د اروپایي ټولنې یو ځواکمن اقتصادي دفاعي قانون دی چې د بهرنیو قدرتونو لخوا د اقتصادي بلیک میلنګ یا فشار سره د مبارزې لپاره جوړ شوی دی. د دې قانون له مخې، که امریکا یا بل هېواد پر اروپا د فشار راوړلو هڅه وکړي، اروپا کولای شي د هغوی پر لویو ټیک شرکتونو او خدماتو بندیزونه ولګوي.