کله چې د اسلام اباد او کابل ترمنځ ډیپلوماسي د ټوپک خولې ته پاتې شي، نو بیا ولسي او قبایلي مشرانو ته سترګې اوړي. په دې وروستیو کې د ۲۰۲۶ کال د مارچ په نښتو کې چې لسګونه میندې بورې شوې، اوس په د پېښور جرګه کې د سیمې مشران راټولېږي ترڅو د
پاکستان او افغانستان ترمنځ د کړکېچ د کمولو لپاره یوه لاره وباسي. خو پوښتنه دا ده چې ایا په اوسني عصري جنګ کې د دودیزو جرګو غږ تر واکدارانو رسېږي؟
ولې حکومتي ډیپلوماسي د ولسي جرګې ځای نشي نیولی؟
په داسې حال کې چې د دواړو هېوادونو رسمي چارواکي یو پر بل د تورونو لوبې کوي، قبایلي مشران د خپلو خلکو درد په رښتینې مانا احساسوي. د پېښور جرګه د اسپایر او قامي اصلاحي تحریک لخوا په داسې وخت کې رابلل شوې چې زرګونه کورنۍ بې ځایه شوي دي. زما په نظر، جرګه ځکه مهمه ده چې دا د ریاستي غرور پر ځای پر ولسي ګټو ولاړه وي. کله چې سیاستوال ناکام شي، جرګه د وروستي پل په توګه کارول کېږي.
مرکز او صوبه؛ د سیاست په منځ کې ایساره سوله
یو له ترخو حقایقو څخه دا دی چې په پاکستان کې د وفاقي حکومت او د خیبر پښتونخوا د صوبايي حکومت ترمنځ سیاسي کشمکش د افغانستان سره پر اړیکو هم سیوری غوړولی. کله چې
صوبه غواړي له کابل سره خبرې وکړي، مرکز یې د فدراسیون پر ضد برید بولي. تر څو چې اسلام اباد او پېښور په یوه خوله نشي، د کابل سره د سولې هر ډول هڅه به نیمګړې وي.
آیا طالبان به د افغان قبایلي مشرانو غږ ته غوږ کېږدي؟
د پېښور د جرګې تنظیموونکو پر افغان مشرانو هم غږ کړی چې ورته ناسته برابره کړي. خو حقیقت دا دی چې په اوسني افغانستان کې د قبایلي مشرانو واک د پخوا په څېر نه دی. طالبان خپله د امارت په چوکاټ کې پرېکړې کوي. دا به لویه ننګونه وي چې ایا طالبان به د قومي مشرانو مشورې ته د سیاست په لومړیتوبونو کې ځای ورکړي که نه؟
بهرنۍ منځګړیتوب که سیمه ییزې حل لارې؟
دا ډېره جالبه ده چې چین، قطر او سعودي عربستان د پېښور او کابل ترمنځ منځګړیتوب کوي، خو په حقیقت کې د ستونزې حل په همدې خاوره کې دی. که څه هم د چین
شټل ډیپلو ماسي ګټوره ده، خو زما په باور تر هغه چې دواړه ګاونډیان یو بل ته د امنیتي ګواښ پر ځای د اقتصادي ملګري په سترګه ونه ګوري، بهرنۍ منځګړیتوب به یوازې د لنډمهاله اوربند لپاره وي.
د جنګ دروند بار؛ یوازې عام ولس یې پر اوږو وړي
د فبرورۍ له میاشتې راهیسې چې کومه خلاصه جګړه پیل شوې، تر ټولو زیات زیان په کې سوداګرو او عامو خلکو ته رسېدلی. د تورخم او نورو لارو تړل کېدل یوازې د یوې لارې تړل نه دي، بلکې د زرګونو انسانانو د روزۍ تړل دي. دا جرګه باید یوازې پر سیاسي خبرو بسنه ونکړي، بلکې د سوداګرۍ او عامه تګ راتګ لپاره باید یو دایمي تضمین وغواړي.
پوښتنې او ځوابونه (FAQs)
۱. ایا د پېښور جرګه د جګړې د درولو واک لري؟
جرګه قانوني اجراییوي واک نه لري، خو اخلاقي او ولسي فشار یې خورا زیات دی. دا جرګه کولی شي دواړه حکومتونه مجبور کړي چې د ولسي پاڅون او ناخوښۍ له امله د جګړې شدت کم کړي.
۲. ولې د خیبر پښتونخوا حکومت او وفاقي حکومت په یوه نظر نه دي؟
دا یو سیاسي تضاد دی. صوبايي حکومت د امنیت د نېږدې والي له امله له کابل سره د مستقیمو خبرو پلوی دی، خو وفاقي حکومت دا د خپلې بهرنۍ پالیسۍ د واک غصبول بولي.
۳. د ۲۰۲۶ کال په نښتو کې تر ټولو مهم عامل څه و؟
اصلي عامل د پولې دواړو غاړو ته د بریدونو تورونه او بیا د پاکستان لخوا په افغانستان کې دننه هوايي بریدونه وو، چې وضعیت یې له کنټروله وویست.
۴. چین په دې شخړه کې څه ګټه لري؟
چین په سیمه کې د خپلو اقتصادي پروژو (CPEC) د خوندیتوب لپاره ثبات غواړي. له همدې امله د کابل او اسلام اباد ترمنځ د دایمي اوربند لپاره تر هر چا زیات کوشش کوي.
۵. ایا په رښتیا هم هند د دې کړکېچ تر شا دی؟
پاکستاني چارواکي تل دا تور پورې کوي چې کابل له نوي ډیلي سره نږدې کېږي، خو کابل وایي چې د دوی بهرنۍ پالیسي خپلواکه ده. دا یو له هغو ټکو دی چې جرګه یې باید په اړه وضاحت وغواړي.
نظرات
ارسال یک نظر