ایا د ټرمپ په دوه اونیو کې د ایران جګړه پای ته رسولی شي؟

 

د سپینې ماڼۍ وروستیو څرګندونو نړیوال بازارونه لړزولي دي، ځکه ولسمشر ډونلډ ټرمپ ادعا کړې چې امریکا کولی شي د ایران په وړاندې نظامي عملیات په دوه یا دریو اونیو کې پای ته ورسوي. دا په داسې حال کې ده چې د تېلو بیې په بې ساري ډول لوړې شوي او د هرمز تنګي امنیت له جدي ګواښ سره مخ دی. ډیری کارپوهان پوښتنه کوي چې ایا له کومې هوکړې پرته د جګړې ختمول ممکن دي که دا یوازې یو سیاسي شعار دی؟ د جګړې اوسنی حالت او د خبرو اترو نشتوالی ښيي چې دا مسله له هغه څه ډیره پېچلې ده چې تصور یې کیږي.

د سټون ایج تګلاره: د جګړې نوي هدفونه

ولسمشر ټرمپ د ډیپلوماسۍ پر ځای اوس پر نظامي فشار تمرکز کړی دی. هغه په ډاګه کړې چې له ایران سره کومې هوکړې ته اړتیا نشته، بلکې هدف دا دی چې د ایران نظامي او اټومي زیربناوې دومره کمزورې کړي چې هغوی بېرته ډبرین دور ته وګرځي. دا تګلاره ښيي چې امریکا اوس د ستراتیژیکې سولې پر ځای یوازې د دښمن د ځپلو په لټه کې ده، کوم چې په سیمه کې د اوږدمهاله بې ثباتۍ لامل کیدی شي.

د هرمز تنګي اهمیت او د انرژۍ نړیوال بحران

د نړۍ د تېلو او ګازو پنځمه برخه د هرمز تنګي له لارې تیریږي. د ایران لخوا د دې لارې محدودول د دې لامل شوي چې په امریکا کې د پټرولو بیې له ۴ ډالرو واوړي. که څه هم ټرمپ وايي چې امریکا به ډیر ژر له سیمې ووځي، خو تر هغو چې دا حیاتي لاره خوندي نشي، نړیوال اقتصاد به د انرژۍ له سخت بحران سره مخ وي. د دې لارې کنټرول د جګړې یو له مهمو ټکو څخه دی چې تر اوسه حل شوی نه دی.

له اروپايي متحدینو سره د واشنګټن ناندرۍ

د ټرمپ وروستۍ خبرې چې بریتانیا او فرانسې ته یې ویلي لاړ شئ خپل تېل پخپله ترلاسه کړئ، د لویدیځو متحدینو ترمنځ ژور درز ښيي. د فرانسې لخوا د خپلو اډو کارولو اجازه نه ورکول او د بریتانیا احتیاط دا ثابتوي چې دا جګړه په زیاتیدونکي ډول د امریکا او اسرائیل په یو اړخیزه پروژه بدله شوې ده. دا ډول بې اتفاقي د جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوې ګډې نړیوالې ستراتیژۍ مخه نیسي.

د خبرو اترو نشتوالی او د اعتماد صفر کچه

په داسې حال کې چې واشنګټن د ډیپلوماسۍ خبرې کوي، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي چې د دواړو هیوادونو ترمنځ هیڅ ډول رسمي مذاکرات نه روان دي. هغه ټینګار کړی چې پر امریکا د دوی باور په صفر کې دی. د خبرو اترو د داسې خلا په شتون کې، دا اټکل کول ګران دي چې جګړه به څنګه په دوه اونیو کې پای ته ورسیږي. له ډیپلوماټیک حل پرته هر ډول وتل ممکن یوازې د لنډ وخت لپاره وي.

ایا دا جګړه په رښتیا پای ته رسېدونکې ده؟

د امریکا ولسمشر، ډونالد ټرمپ، ویلي چې د ایران د رژیم نوی ولسمشر، چې د خپلو مخکینیو ولسمشرانو پرتله ډېر کم افراطي او هوښیار دی، له امریکا څخه د اوربند غوښتنه کړې ده.

نور ولولئ:https://t.co/LSqbY5aKra pic.twitter.com/FqsLa4qNVo

— The Kabul Tribune (@TheKabultribun) April 1, 2026

د پولي سیاست کارپوهان لکه تریتا پارسي خبرداری ورکوي چې دا جګړه ممکن د واښو ریبلو په تګلاره بدله شي. پدې معنی چې امریکا به وخت ناوخت بریدونه کوي ترڅو خپل ګاونډیان ضعیف وساتي، خو دا به هیڅکله د یوې تلپاتې سولې لامل نشي. که امریکا له کومې هوکړې پرته وځي، نو ایران به بیا هم د هرمز تنګي کنټرول ساتي او جګړه به په بل شکل دوام ومومي.

FAQs: د جګړې او انرژۍ بحران په اړه پوښتنې

۱. ولې د تېلو بیې لوړې شوي دي؟

د ایران لخوا د خلیج په سیمه کې د تېلو پر تاسیساتو بریدونو او د هرمز تنګي د لارې بندولو له امله د تېلو بیې په نړیواله کچه لوړې شوي، چې په امریکا کې یې هم نرخونه تر ۴ ډالرو پورې رسولي دي.

۲. د "سټون ایج" تګلاره څه معنی لري؟

دا د ټرمپ هغه نظر دی چې وايي ایران ته باید دومره نظامي زیان ورسول شي چې هغوی بېرته پخواني حالت یا ډبرین دور ته لاړ شي او د اټومي وسلو د جوړولو وړتیا له لاسه ورکړي.

۳. ایا امریکا او ایران اوس مذاکرات کوي؟

نه، د ایران د بهرنیو چارو وزیر په وینا، که څه هم غیر مستقیم پیغامونه تبادله شوي، خو هیڅ ډول رسمي مذاکرات نه روان دي او د دواړو خواو ترمنځ د اعتماد کچه خورا ټیټه ده.

۴. ولې بریتانیا او فرانسه له امریکا سره مرسته نه کوي؟

اروپايي متحدین د جګړې له پراخېدو ویره لري او په داسې عملیاتو کې برخه نه اخلي چې روښانه قانوني او ستراتیژیک هدف ونه لري. هغوی د نظامي بریدونو پر ځای ډیپلوماټیک حل ته لومړیتوب ورکوي.