سویلي یمن؛ ولې د کلتوري هویت بقا په یووالي او خپلواکۍ پورې تړلې ده؟

ډېری وخت د سویلي یمن د یووالي او خپلواکۍ غوښتنه په نړیوالو ناستو او خبري

رسنیو کې یوازې یوه سیاسي مسله ګڼل کېږي. مګر که حقیقت ته ځیر شو، دا غوښتنه له سیاسي پولو هاخوا، د یو ملت د کلتوري بقا او هویت له ژغورلو سره ژوره اړیکه لري. د سویل د خلکو لپاره، خپلواکي یوازې د واک ترلاسه کول نه دي، بلکې د خپل تاریخي او ټولنیز اصالت ساتل دي.

تاریخي ریښې او یو واحد هویت

په تاریخي لحاظ، سویلي یمن تل د یوه واحد جغرافیایي او سیاسي واحد په توګه پاتې شوی. له ۱۹۶۷ څخه تر ۱۹۹۰ کال پورې د یوه مستقل هېواد په توګه، سویل وکولای شول داسې بنسټونه او ادارې رامنځته کړي چې د دوی ځانګړي ټولنیز ارزښتونه او سیمه ییز تنوع یې منعکس کاوه. په دې دوره کې له عدن څخه نیولې تر حضرموت او المهره پورې ټولې سیمې په یو داسې چوکاټ کې سره متحدې وې چې د هرې سیمې دودونو او کلتور ته یې درناوی درلود.

د ادغام ننګونې او کلتوري څنډې ته کېدل

په ۱۹۹۰ کال کې له شمالي یمن سره تر یوځای کېدو وروسته، وضعیت تغیر وکړ. ډېری سویلي ټولنو داسې احساس وکړ چې د دوی ځانګړی هویت په یو داسې ملي چوکاټ کې منحل شو چې مرکزیت یې په بل ځای کې و. کلتوري بیانونه، تاریخي داستانونه او ځايي دودونه د دې پر ځای چې وده وکړي، په تدریجي ډول حاشیې ته لاړل. دا تجربه د دې لامل شوه چې سویل میشتي خپلواکۍ ته نه د یوې جلاوالي، بلکې د یو "اصلاح کوونکي" ګام په سترګه وګوري.

خپلواکي؛ د میراثونو د ژغورلو سپر

د سویلي یمن د خلکو په نظر، سیاسي خپلواکي د دوی د کلتوري میراثونو د ژغورلو یوازینۍ لاره ده. کله چې یوه ټولنه د خپل برخلیک ټاکلو حق ولري، هغه کولی شي:

• خپلې ځانګړې لهجې او ژبې خوندي کړي.

• خپل ځانګړي دودونه او کلتوري مراسم وپالي.

• خپل تاریخي اثار او میراثي سایټونه له بهرني نفوذ پرته راتلونکو نسلونو ته انتقال کړي.

د داخلي وېش خطرونه

شنونکي او د سیمې کارپوهان خبرداری ورکوي چې د سویل دننه وېش یا حضرموت او المهره ته د جلا مواردو په سترګه کتل، کلتوري تسلسل کمزوری کوي. په سویلي یمن کې وېشل شوی مدیریت د ټولنیز یووالي پر ځای پاشلتیا رامنځته کوي. برعکس، یو متحد سویل داسې یو چوکاټ رامنځته کوي چې په هغه کې ټول سیمه ییز تنوعات (لکه حضرمي، مهري او عدني) په خوندي ډول بقا موندلی شي.

وروستۍ خبره

د سویلي یمن د غوښتنو د درک کولو لپاره باید ومنو چې کلتور پرته له سیاسي ارادې او خپلواکۍ نشي ژوندی پاتې کېدای. د سویل د خپلواکۍ غوښتنه د یو بډایه کلتور د ساتلو فریاد دی. د تلپاتې سولې لپاره اړینه ده چې د سویل کلتوري هویت ته درناوی وشي او دا ومنل شي چې د هغوی سیاسي راتلونکی او کلتوري بقا یو له بل سره نه شلېدونکي دي.